ĐẦU CHUỲ

Rhopalocnemis phalloides Jungh. 1841

Họ: Dương đài Balanophoraceae

Bộ: Dương đài Balanophorales

Mô tả:

Cây ký sinh trên rễ, không có lá và hoàn toàn không có diệp lục, cao 15 - 25cm. Thân mập., dạng củ, màu vàng đậm hoặc vàng nâu. Hoa đơn tính cùng gốc hoặc khác gốc, họp thành cụm hoa dạng bông nạc, nếu cây cùng gốc thì hoa cái tập trung ở phía dưới còn hoa đực ở đỉnh cụm hoa. Các hoa được bảo vệ bởi những vảy dạng tán nhiều cạnh. Hoa đực có bao hoa dạng ống, ở đỉnh rách không đều hoặc xẻ thành 4 thùy, nhị hợp thành khối phấn hình đầu. Hoa cái có bao hoa dính ở đầu và tạo thành 2 mào ở phía đỉnh, bầu hình trứng, 2 vòi rời nhau từ gốc.

Sinh học:

Cây ra hoa (và chỉ khi có hoa rễ mới phát triển) vào mùa đông sinh sản vô tính (tái sinh bằng cách đẻ nhánh).

Nơi sống và sinh thái:

Mọc rải rác trong rừng (ký sinh trên rễ) cây lá rộng, ở độ cao khoảng 1.000 - 2.000 m.

Phân bố:

Việt Nam: Thừa Thiên Huế (Phú Lộc: núi Bạch Mã), Quảng Nam - Đà Nẵng (núi Bà Ná), Kontum (dãy núi Ngọc Pan), Lâm Đồng (dãy núi Bì Đúp). Gia Lai (núi Konkakinh)

Thế giới: Ấn Độ, Mianma (Đông Himalaya), Inđônêxia (Xumatra, Giava).

Giá trị:

Nguồn gen qúy, hiếm. Đại diện duy nhất của chi, Rhopalocnemis đơn loài, rất độc đáo về mặt hình thái học.

Tình trạng:

Loài hiếm. Mức độ đe dọa: Bậc R. Cây mọc rải rác trong rừng, khi rừng bị khai thác loài này rất dễ bị tuyệt chủng do bị mất môi trường sống.

Đề nghị biện pháp bảo vệ:

Bảo vệ nguyên trạng (không phá hủy) trong khu rừng cấm Bạch Mã và các khu rừng nuí cao khác.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam - trang 341.