DÓ ĐẤT HOA THƯA

Balanophora laxiflora Hemsl. 1894.

Họ: Dương Đài Balanophoraceae

Bộ: Dương Đài Balanophorales

Mô tả:

Cây ký sinh trên rễ, màu nâu đỏ, không có diệp lục, cao 10 - 20cm. Củ hình trứng, đường kính 2 - 2,5cm, bề mặt sần sùi và có mụn hình sao nổi rõ. Thân khí sinh (là cuống cụm hoa) mang 5 - 10 lá dạng vảy ở phần gốc; phiến lá hình mũi mác, dài 2 - 2,5cm, rộng 1 - 1,5cm. Hoa đơn tính, khác gốc, họp thành cụm hoa dạng bông nạc.

Cụm hoa đực hình trụ, gồm những hoa gần như không cuống. Bao hoa gồm 6 mảnh, trong đó 2 mảnh giữa (đối diện nhau) lớn hơn và cụt đầu, các mảnh bên hình trái xoan tròn đầu; khối phấn bị ép ngang. Cụm hoa cái hình bầu dục thuôn. Hoa cái không có bao hoa, mọc ở quanh chân của vảy bảo vệ, vảy hình trứng lõm ở đỉnh, 1 vòi nhụy.

Sinh học:

Cây ra hoa (và chỉ khi có hoa mới rễ phát hiện) vào mùa đông (các tháng 11 - 12). Sinh sản vô tính (tái sinh bằng cách đẻ nhánh).

Nơi sống và sinh thái:

Mọc rải rác trong rừng (ký sinh trên rễ) cây lá rộng, trên núi đá, nơi ẩm, ở độ cao 600 - 2300 m.

Phân bố:

Mới chỉ gặp ở vườn quốc gia Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình, và Kon Tum (núi Ngọc Pan), Mẫu Sơn - Cao Bằng.

Giá trị:

Nguồn gen qúy hiếm và rất độc đáo, cây còn được dùng làm thuốc.

Tình trạng:

Sẽ nguy cấp. Có nguy cơ bị tuyệt chủng, vì loài chỉ gặp ở một vài nơi với số lượng ít, lại bị nhân dân khai thác lấy củ làm thuốc bổ. Mức độ đe dọa: Bậc V.

Đề nghị biện pháp bảo vệ:

Không khai thác. Bảo vệ nguyên trạng tại vườn quốc gia Cúc Phương. Nếu có nhu cầu cần dùng làm dược liệu, nên tổ chức gây trồng trong điều kiện sinh thái thích hợp.

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam - trang 66.